Hỏi đápLớp 12Tài liệu Học Tập

Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá bằng chữ viết nào?

Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá bằng chữ viết nào? Mời các em cùng thầy cô đi tìm câu trả lời trong bài viết sau đây để tìm được câu trả lời chính xác nhất nhé!

Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá bằng chữ viết nào?

Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá được viết bằng văn tự hình nêm trong tiếng Babylon cổ.

Hammurabi là ai?

Hammurabi sinh vào khoảng năm 1810 trước Công nguyên, tại Babylon, ngày nay là Iraq. Ông đã biến một tập hợp các thành bang không ổn định thành một đế chế vững mạnh trải dài khắp vùng Lưỡng Hà cổ đại.

Bạn đang xem: Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá bằng chữ viết nào?

Đóng góp lâu dài của Hammurabi cho xã hội phương Tây là bộ luật của ông được viết trên mười hai viên đá và được trưng bày công khai cho tất cả mọi người xem, phổ biến nhất là “Mắt cho mắt, răng cho răng”.

Các bộ luật thường được gọi là Bộ luật Hammurabi.

Bộ luật Hammurabi là gì?

Bộ luật HAMMURABI là bộ luật được soạn thảo vào thời vua Hammurabi (Hammourabi; 1793-1750 trước Công nguyên), người sáng lập vương triều Amôrit (Amorite) đầu tiên của vương quốc cổ Babylon.

Bộ luật Hammurabi là gì?
Bộ luật Hammurabi là gì?

Bộ luật Hammurabi được đoàn khảo cổ người Pháp tìm ra năm 1902. Theo các nhà sử học, Bộ luật Hammurabi được khắc trên những tấm đá bazan với chiều cao 2 mét và được dựng tại các quảng trường của thành phố để mọi người biết và tuân thủ. Trước Bộ luật Hammurabi còn có một vài Bộ luật của người Xume (Sumer) và người Akan (Akkal) để nhà vua có thể noi theo. Nguồn chính của Bộ luật Hammurabi là những pháp điển của người Xume, những phán quyết của vua Hammurabi và của toà án thời đó. Bộ luật Hammurabi có 282 điều với các nhóm chế định:

  • Chế định dân luật: trong chế định này đã có những quy định khá cụ thể về hợp đồng mua bán, vay mượn, lĩnh canh ruộng đất.
  • Chế định gia đình: Theo bộ luật Hammurabi, người đàn ông (là người chồng hoặc người cha) có một quyền lực tuyệt đối trong gia đình như quyền được li hôn, lấy vợ lẽ. quyển bán vợ, bán con…;
  • Chế định về quyền thừa kế: Bộ luật Hammurabi đã thể hiện sự coi trọng và bảo hộ quyền thừa kế của chủ sở hữu tài sản. Trong bộ luật Hanmurabi đã có sự phân định các loại thừa kế – đó là thừa kế theo luật và thừa kế theo di chúc. Chế định quyền thừa kế trong bộ luật này cũng đã có nhiều điểm tiến bộ như các quy định về sự bình đẳng trong việc nhận thừa kế giữa con trai và con gái, quy định về giới hạn của việc tước quyền thừa kế…;
  • Chế định luật hình sự: Chế định hình sự trong bộ luật Hammurabi thể hiện tính hà khắc trong các quy định trừng phạt đối với người phạm tội. Vĩ dụ: nguyên tắc trả thù công bằng, nguyên tắc trách nhiệm tập thể,… Cách thức tiến hành hình phạt tử hình rất dã man như thiêu, đóng cọc… Bộ luật Hammurabi đã áp dụng các quy định về phạt tiền đối với những người phạm tội. Yếu tố lỗi (cố ý hay vô ý) cũng đã được viện dẫn để xác định mức độ của hành vỉ phạm tội.

Nét đặc trưng của Bộ luật Hammurabi

Đánh dấu hoạt động pháp điển hóa đầu tiên, sớm nhất trong pháp luật thế giới. Do chính hoàng đế tổ chức biên soạn.

Nền kinh tế hàng hóa Lưỡng Hà xuất hiện sớm và phát triển vào bậc nhất ở phương Đông cổ đại nên luật pháp Lưỡng Hà cũng phát triển nổi trội hơn so với các vùng khác. Ngày nay, các nhà khảo cổ học đã phát hiển thấy một văn bản pháp luật Lưỡng Hà – đó là những văn bản về mua bán ruộng đất và một vài bộ luật. Trong đó, Bộ luật Hammurabi có giá trị lớn nhất, nó được soạn thảo vào triều đại Hammurabi (1894-1594 TCN).

Bộ luật này được soạn thảo do chính hoàng đế Hammurabi – người đã thiết lập bộ máy chính quyền của một nhà nước trung ương tập quyền chuyên chế. Tổ chức nhà nước

Babilon đồ sộ, quy củ nhất trong lịch sử Lưỡng Hà cổ đại.
Babilon đồ sộ, quy củ nhất trong lịch sử Lưỡng Hà cổ đại.

Babilon đồ sộ, quy củ nhất trong lịch sử Lưỡng Hà cổ đại.

Bộ luật này được chia làm ba phần chính rõ ràng, tổng hợp tất cả các quy phạm trong mọi lĩnh vực. Khác với Bộ luật Manu chỉ tổng hợp các quy phạm, tín điều tôn giáo do tầng lớp tăng lữ biên soạn. Bộ luật Manu này gồm 12 chương, 2685 Điều. Thực chất Bộ luật này là những luật lệ, tập quán pháp của giai cấp thống trị được các trường thần học Bàlamon tập hợp lại cà viết thành trường ca. Từ đây thấy được giá trị của Bộ luật Hammurabi có nhiều điểm tiến bộ hơn, so với đó thì Ai Cập chưa có một Bộ luật nào.

Tiếp đến đó là hoạt động pháp điển hóa diễn ra khá đa dạng.

Các lĩnh vực, phạm vi điều chỉnh của Bộ luật này rất rộng, bao trùm lên hầu hết các quan hệ xã hội. Phần nội dung là phần chủ yếu của Bộ luật. Nội dung Bộ luật bắt đầu từ sự kế thừa những bộ luật trước đó của nhiều quốc gia Lưỡng Hà, cụ thể là những pháp điều của người Xume (chủ nhân của những quốc gia đó). Bộ luật còn chứa đựng những luật lệnh của vua Hammurabi và nhiều quyết định của Tòa án cao cấp bấy giờ. Bộ luật gồm 282 điều khoản cụ thể, trong đó, điều đầu tiên của Bộ luật quy định thủ tục kiện cáo, cách xét xử tức là thủ tục tố tụng. Tiếp đó là những quy định về hình phạt của tội trộm cắp, bắt cóc nô lệ; về quyền và nghĩa vụ của binh lính; quyền lợi của người lính canh ruộng đất; Tội sử dụng bừa bãi nguồn nước, tội để súc vật tàn phá hoa màu; Các hình thức cho vay lãi nô lệ vì nợ cũng được quy định rất cụ thể. Sau đó, Bộ luạt dành nhiều khoản về việc gả bán con gái, về gia đình, về các hình thức trị tội khi làm tổn hại đến thân thể người khác; hình phạt đối với tộ thủ tiêu dấu trên mặt nô lệ, trách nhiệm và tiền công của những người làm thuê trong xây dựng, trong nông nghiệp, chăn nuôi, thủ công nghiệp. Cuối cùng là những điều khoản về mua bán nô lệ.

Như vậy, luật Hammurabi điều chỉnh khá rõ ràng các mối quan hệ xã hội thời Babilon cổ.

Ngoài ra, trong quá trình biên soạn còn chú ý đến cả việc sắp xếp điều khoản, điều chỉnh các quan hệ giống nhau ở liền nhau. Tuy là chưa có sự phân chia thành những ngành luật như hiện nay nhưng tác giả của bộ luật đã có ý thức sắp xếp các điều khoản thành từng nhóm riêng theo từng loại quan hệ xã hội trong lúc bấy giờ. Qua các điều khoản đó, có thể chia thành những chế định sau: chế định hợp đồng; chế định hôn nhân và gia đình; chế định về thừa kế; những chế định hình sự, những chế định tố tụng. Mỗi một chế đình đều quy định rõ các điều khoản, các trường hợp xảy ra. Ví dụ trong chế định hợp đồng thì phân chia thành hợp đồng mua bán, hợp đồng vay mượn và hợp đồng lĩnh canh ruộng đất. So với bộ luật Manu thì các chế định này đầy đủ và rõ ràng hơn, các quy tắc, điều luật về nội dung vẫn có nhiều điểm tiến bộ hơn.

Bộ luật Hammurabi thể hiện kĩ thuật lập pháp khá cao.

Điểm nổi bật trong kĩ thuật lập pháp của bộ luật là không của luật pháp có xu hướng hình sự hóa tất cả cacá quan hệ pháp luật. Đây cũng chính là điểm khác biệt của luật pháp triều đại Hammurabi Lưỡng Hà với thời Tây Chu phong kiến. Trong pháp luật Tây chu thiên về hình luật.

Nghiên cứu về bộ luật Hammurabi, có ý kiến cho rằng đây là “một bộ luật tổng hợp dưới dạng hình luật” .Có thể khẳng định không phải vì những lí do sau đây:

Thứ nhất: Trong tổng số 247 điều còn đọc được của bộ luật có đến một nửa số điều luật này không liên quan tới hình luật. Quy phạm pháp luật chứa đựng trong các điều luật này là quy phạm điều chỉnh chứ không phải là quy phạm bảo vệ. Các điều luật trong nhóm này thường không có phần chế tài.

Thứ hai: ngay cả đối với những điều luật có quy định chế tài đó cũng không rõ rệt là chế tài của luật hình sự. Chính vì lý do này ta không thể khẳng định tất cả các quy phạm pháp luật trong Bộ luật Hammurabi đều là quy phạm lụât hình sự.

Tiếp theo thấy được sự tiến bộ rõ nét trong các nhà làm luật đã biết dự liệu liên quan tới nhau. Điển hình là từ điều 26 tới điều 32. Đây là một hệ thống đặt ra các quy tắc có liên quan tới nhau, dự liệu các trường hợp có thể xảy ra và đề ra những hình phạt theo từng mức độ phạm tội một cách đúng đắn.

Bộ luật Hammurabi cũng có sự kế thừa từ các bộ luật thành văn trước đó. Từ đây thể hiện rõ ràng về tính chất, sự nhất quán trong tư tưởng thần quyền pháp chế. Đồng thời ở bộ luật này đã có sự kết hợp hài hóa việc bảo lưu các yếu tố truyền thống với Nhà nước. Điển hình nhất trong các quy định điều chỉnh quan hệ hôn nhân và gia đình. Các quan hệ thứ bậc trong gia đình, quan hệ cha mẹ – con cái.. cũng được chú trọng. Khi nói về quan hệ giữa cha mệ và con, Điều 168 Bộ luật này quy định:

“Nếu người cha muốn từ đứa con của mình. Ông ta nói với thẩm phán: “Tôi từ đứa con tôi”. Thẩm phán sẽ phải điều tra tường tận vụ việc. Nếu đứa con không mắc phải trọng tội dẫn đến việc cắt đứt quan hệ máu mủ. Thì người cha không thể từ con”.

Truyền thống, tư tưởng chủ đại của pháp luật Lưỡng Hà cổ đại là bảo tồn tính bền vững của gia đình, đề cao đạo đức xã hội. Vì thế bộ luật Hammurabi đã kế thừa, nâng cao truyền thống ấy lên, đưa ra những quy định phù hợp.

Trong bộ luật này thì mức độ điều chỉnh của nó cũng được biểu hiện bằng các dẫn chứng, tình tiết cụ thể, dễ hiểu, dễ áp dụng trong thực tiễn cuộc sống. Luật tư trong Bộ luật này rất phát triển, nó điều chỉnh quan hệ giữa các cá nhân với nhau mà ở các bộ luật khác chưa xuất hiện. Đây là một điểm tiến bị vượt trội.

Ví dụ: Trong những quy định điều chỉnh quan hệ lao động nhìn chung các vấn đề liên quan ở đây chỉ là tiền công trả chi người lao động, mối quan hệ giữa người lao động và người thuê lao động. Có thể thấy rằng quan hệ giữa các cá nhân được hình thành.

Bộ luật có nhiều tư tưởng mang tính thời đại tiến bộ.

Bộ luật Hammurabi có nhiều quy định mang tính chất tiến bộ vượt thời đại, có giá trị lâu bền cùng với thời gian. Bộ luật là nguồn tài liệu phong phú cho phép người hiện đại hiểu biết hơn về lịch sử, phong tục, tập quán và nhiều mặt khác của một xã hội cổ xưa.

Bộ luật có nhiều tư tưởng mang tính thời đại tiến bộ.
Bộ luật có nhiều tư tưởng mang tính thời đại tiến bộ.

Bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi cho giai cấp thống trị, pháp luật cũng bảo vệ những người yếu thế, được xem như là một nguyên tắc pháp luật tiến bộ.

Ngay ở phần mở đầu của bộ luật Hammurabi tuyên bố rằng các vị thần đã trao đất nước cho nhà vua thống trị “Khi mác đúc cử ta thống trị muôn dân một cách công bằng, chính nghĩa truyền khắp đất nước và tạo ra hạnh phúc cho nhân dân”. Thể hiện nguyên tắc này, bộ luật ngăn cấm hành vi xâm phạm thân thể của người phải vào nhà người khác làm con tin để gán nợ, giới hạn thời gian làm con tin chỉ trong ba năm, quy định là tội phạm ngay cả đối với những hành vi xâm phạm đến nô lệ, quy định cho phép con nợ được hoãn trả nợ trong một năm nếu như năm đó bị mất mùa, quy định việc bảo vệ quyền lợi của con chưa thành niên, con nuôi cũng phải được ngang quyền với con đẻ.

Đặt trong bối cảnh có nhiều áp bức bất công, những quy định này như thế thực sự có nhiều ý nghĩa tiến bộ mang tinh thần nhân đạo sâu sắc.

Không những tiến bộ trong nguyên tắc này, bộ luật Hammrabi còn có những tiến bộ hơn trong việc áp dụng các hình phạt. Có thể thấy rằng nhà làm luật thời đó đưa ra cả một hệ thống chế tài hình sự để đối phó với từng loại tội phạm, ở những mức độ nặng nhẹ khác nhau. Nhưng đối với các hình phạt nặng thì đối tượng áp dụng với nó rất hạn chế.

Không dừng ở đó, bộ luật Hammurabi còn có những quy định trách nhiệm hình sự, vấn đề miễn trách nhiệm hình sự cũng được đề cập. Cụ thể biểu hiện trong các Điều 20, Điều 129, Điều 227 của bộ luật. Đồng thời có sự phân biệt rõ ràng các chế định miễn trách nhiệm hình sự với trường hợp không có tội.

Có những quy định trong bộ luật này mà ngày nay trên pháp luật của các nước có sự tiếp thu và chọn lọc.

*****

Trên đây là nội dung bài viết trả lời cho câu hỏi Bộ luật Hammurabi được khắc trên đá bằng chữ viết nào? do thầy cô trường THPT Lý Thường Kiệt biên soạn. Hy vọng nội dung bài học sẽ là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ tốt các em trong quá trình học tập. Chúc các em luôn đạt điểm cao trong mọi bài kiểm tra, bài thi trên lớp.

Bài viết được biên soạn bởi thầy cô trường Lý Thường Kiệt trong chuyên mục Tài liệu học tập

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button